🦷 تحول در ارتباطات با دندان آبی (Bluetooth)

وقتی اسم «دندان آبی» یا همون بلوتوث میاد، بیشتر ما یاد روزایی می‌افتیم که باهاش عکس و آهنگ می‌فرستادیم. اون دوران که اینترنت موبایل هنوز درست و حسابی نیومده بود و انتقال فایل فقط با کابل یا بلوتوث ممکن بود. هرچند سرعتش پایین بود و گاهی نصف باتری گوشی رو خالی می‌کرد، اما برای ما مثل جادو بود. همین فناوری کوچیک، که اول فقط یه راه ساده برای انتقال داده بود، کم‌کم تبدیل شد به یکی از پایه‌های اصلی ارتباطات بی‌سیم امروز.

بلوتوث در واقع یه فناوری ارتباطی کوتاه‌برده. یعنی برای وصل کردن دستگاه‌ها در فاصله‌های کم ساخته شده. کار اصلیش اینه که سیم‌ها رو حذف کنه و یه راه ارتباطی ساده و مطمئن بین وسایل مختلف ایجاد کنه. نکته جالب‌تر اینکه اسمش هم یه داستان داره: “Bluetooth” برگرفته از اسم یه پادشاه دانمارکی به نام هارالد بلوتوثه. اون پادشاه قبایل متفرق شمال اروپا رو متحد کرد، و مهندس‌هایی که این تکنولوژی رو طراحی کردن گفتن بلوتوث هم قراره دستگاه‌های مختلف رو متحد کنه. این‌طوری اسم “دندان آبی” برای همیشه روی این فناوری موندگار شد.

بلوتوث چطور شروع شد؟

اولین بار سال ۱۹۹۴ بود که شرکت اریکسون ایده بلوتوث رو مطرح کرد. هدف ساده بود: یه جایگزین برای کابل‌هایی که بین موبایل و لوازم جانبی استفاده می‌شد. تا قبل از اون، اگه می‌خواستی گوشی رو به هدست وصل کنی یا فایلی منتقل کنی، مجبور بودی کابل مخصوص داشته باشی. اریکسون می‌خواست همه‌چی ساده‌تر بشه.

سال ۱۹۹۹ اولین نسخه رسمی معرفی شد و کم‌کم گوشی‌ها شروع کردن به استفاده ازش. اوایل خیلی ابتدایی بود، سرعت انتقال پایین، مشکلات سازگاری زیاد. ولی همین که می‌شد بدون سیم فایل بفرستی، هیجان بزرگی بود. توی دهه ۲۰۰۰ بلوتوث تبدیل شد به یه ویژگی استاندارد توی گوشی‌ها و لپ‌تاپ‌ها.

نسل‌های مختلف بلوتوث و ویژگی‌هاش

بلوتوث مثل خیلی از فناوری‌های دیگه، توی طول عمرش چندین بار به‌روزرسانی شده. هر نسل یه سری تغییرات و پیشرفت آورده.

• بلوتوث ۱.۰ و ۱.۱: اولین نسخه‌ها بودن. سرعت حدود ۷۲۰ کیلوبیت بر ثانیه بود. زیاد سریع نبود و تازه دستگاه‌ها گاهی با هم جور درنمی‌اومدن.

• بلوتوث ۲.۰ + EDR: این نسل سال ۲۰۰۴ معرفی شد. سرعت تا ۳ مگابیت بر ثانیه بالا رفت و مصرف انرژی کمتر شد. هندزفری‌های بی‌سیم از همین دوره خیلی محبوب شدن.

• بلوتوث ۳.۰ + HS: سال ۲۰۰۹ اومد. یه قابلیت High Speed داشت که با کمک وای‌فای می‌تونست تا ۲۴ مگابیت بر ثانیه سرعت بده. البته همه دستگاه‌ها ازش استفاده نمی‌کردن.

• بلوتوث ۴.۰ و بعدی‌ها (۴.۱ و ۴.۲): سال ۲۰۱۰ معرفی شد و یه ویژگی مهم آورد: Bluetooth Low Energy (BLE). این باعث شد بلوتوث توی دستگاه‌های کوچیک و کم‌مصرف مثل ساعت هوشمند، دستبند سلامتی و سنسورها جا بیفته. امنیت و سرعت هم بهتر شد.

• بلوتوث ۵.۰ و نسخه‌های جدید (۵.۱، ۵.۲، ۵.۳): از سال ۲۰۱۶ به بعد. برد ارتباطی تا چهار برابر بیشتر شد، مصرف انرژی کمتر شد، کیفیت صدا بهتر شد. مثلا با LE Audio کیفیت هندزفری‌های بلوتوثی خیلی بالاتر رفت. نسخه ۵.۱ هم مکان‌یابی دقیق رو آورد؛ جوری که دستگاه‌ها می‌تونن جای همدیگه رو با دقت سانتی‌متری پیدا کنن.

بلوتوث در زندگی روزمره ما

امروز دیگه بلوتوث همه‌جا هست. توی خونه، محل کار، ماشین و حتی بیمارستان.

• وسایل شخصی: هندزفری بی‌سیم، اسپیکر بلوتوثی، موس و کیبورد بی‌سیم، ساعت هوشمند.

• اینترنت اشیا (IoT): لامپ‌های هوشمند، قفل دیجیتال، سنسورهای دما و رطوبت.

• پزشکی: دستگاه‌های اندازه‌گیری فشارخون، مانیتور ضربان قلب، دستگاه‌های کنترل قند خون.

• خودرو: پخش موسیقی، تماس تلفنی، اتصال به سیستم‌های کنترلی ماشین.

واقعیت اینه که ما هر روز چندین بار بدون اینکه متوجه بشیم از بلوتوث استفاده می‌کنیم. مثلا وقتی صبح هدفون بی‌سیم رو وصل می‌کنی، یا وقتی ساعت هوشمندت تعداد قدم‌ها رو به گوشی می‌فرسته.

مقایسه با وای‌فای و NFC

گاهی این سوال پیش میاد: چرا با وجود وای‌فای و NFC هنوز بلوتوث زنده‌ست؟ جواب ساده‌ست. بلوتوث برای ارتباط کوتاه‌برد و کم‌مصرف طراحی شده. وای‌فای برای انتقال سریع و پرحجم داده‌هاست، و NFC برای ارتباط خیلی نزدیک و سریع (مثل پرداخت‌ها). اما بلوتوث یه تعادل ایجاد می‌کنه: هم مصرف پایینی داره، هم راحت و ارزونه و تقریبا روی همه دستگاه‌ها پیدا می‌شه.

امنیت بلوتوث

نسخه‌های قدیمی‌تر بلوتوث امنیت زیادی نداشتن. گاهی ممکن بود کسی به راحتی به دستگاه وصل بشه یا اطلاعات رو شنود کنه. ولی نسخه‌های جدید با رمزنگاری و پروتکل‌های امنیتی قوی‌تر شدن. البته همچنان توصیه می‌شه توی مکان‌های عمومی، اگه استفاده نمی‌کنی بلوتوث رو خاموش کنی.

آینده دندان آبی

بلوتوث تازه اول راهشه. نسخه‌های جدید قراره توی اینترنت اشیا، خودروهای خودران و دستگاه‌های پوشیدنی نقش مهم‌تری داشته باشن. تصور کن بیمارستانی که همه دستگاه‌هاش از طریق بلوتوث به هم وصلن و اطلاعات در لحظه منتقل می‌شه. یا خونه‌ای که لامپ‌ها، قفل‌ها و وسایل برقی همه با موبایل و بلوتوث کنترل می‌شن.

کیفیت صدا در هدفون‌ها بالاتر می‌ره، مصرف انرژی کمتر می‌شه و حتی قراره بتونیم از بلوتوث برای موقعیت‌یابی دقیق استفاده کنیم. خلاصه اینکه آینده ارتباطات بی‌سیم بدون دندان آبی قابل تصور نیست.

بلوتوث یا همون دندان آبی، یه فناوری ساده ولی انقلابی بود. از روزای اولی که فقط برای انتقال آهنگ استفاده می‌شد، تا امروز که بخشی از دنیای هوشمند ماست، همیشه کنارمون بوده. ویژگی مهمش اینه که همگانی، ارزون، ساده و کم‌مصرفه. و چیزی که مشخصه، اینه که سال‌های آینده هم بلوتوث همچنان یکی از مهم‌ترین ابزارهای ارتباطی باقی می‌مونه.