از قهوهساز دانشگاه تا چشمِ هوشمند جهان دیجیتال
امروزه وبکم یا دوربین وب به یکی از اصلیترین ابزارهای ارتباطی در زندگی دیجیتال ما تبدیل شده. از تماسهای تصویری و کلاسهای آنلاین گرفته تا جلسات کاری، تولید محتوا و حتی سیستمهای امنیتی، وبکم حضوری پررنگ در دنیای ما دارد. اما آیا میدانستید ایدهی اولیه وبکم از دل یک ماجرای ساده در دانشگاه کمبریج بیرون آمد؟
اوایل دهه ۹۰ میلادی، گروهی از پژوهشگران علوم کامپیوتر در دانشگاه کمبریج با یک مشکل عجیب روبهرو بودند. آنها برای نوشیدن قهوه باید از اتاق خود بیرون میرفتند و تا کنار دستگاه قهوهساز میرفتند، اما بسیاری از اوقات قهوه یا تمام شده بود یا هنوز آماده نبود. همین مسئله باعث شد تا دو نفر از آنها، به نامهای کوئنتین استافورد-فریزر و پاول جاردتزکی، تصمیم بگیرند یک دوربین را به دستگاه قهوهساز وصل کنند و تصویر آن را از طریق شبکه داخلی به کامپیوترهای خود منتقل کنند. این تصویر زنده، اولین استفاده مستند از چیزی بود که بعدها دنیا آن را با نام وبکم (Webcam) شناخت.
در سال ۱۹۹۴، شرکت Connectix نخستین وبکم تجاری را با نام QuickCam به بازار عرضه کرد. این دوربین، با کیفیتی ابتدایی ولی انقلابی، امکان ارسال تصاویر زنده از طریق کامپیوتر را فراهم میکرد. از آن زمان، استفاده از وبکم به سرعت در میان کاربران کامپیوتر گسترش یافت. نرمافزارهایی مانند MSN Messenger و Yahoo Messenger به کاربران اجازه میدادند در کنار چت نوشتاری، تصویر خود را نیز ارسال کنند. این تحول، آغازگر دورانی نو در ارتباطات انسانی از طریق اینترنت بود.
با ورود به قرن ۲۱، وبکم به بخشی جداییناپذیر از لپتاپها و مانیتورها تبدیل شد. کاربران دیگر نیازی به خرید جداگانه وبکم نداشتند. در عین حال، گوشیهای هوشمند با دوربینهای جلو عرضه شدند که عملاً هر فردی را به یک کاربر دائمی وبکم تبدیل میکردند. در سالهای اخیر، رشد آموزش مجازی، جلسات آنلاین و استریمهای زنده در پلتفرمهایی مثل یوتیوب، اینستاگرام و توییچ باعث شد نقش وبکم در زندگی دیجیتال به شدت پررنگتر شود.
اما فناوری به اینجا ختم نشد. نسلهای جدید وبکم، به هوش مصنوعی مجهز شدهاند. آنها قادر به تشخیص چهره، تنظیم خودکار نور و فوکوس، حذف نویز تصویر، و حتی حذف یا تغییر پسزمینه هستند. نرمافزارهایی مثل Zoom، Microsoft Teams و Google Meet نیز امکاناتی را فراهم کردهاند که تجربه کار با وبکم را حرفهایتر و سادهتر میکند.
جالب است بدانید که در دوران همهگیری کرونا، فروش وبکم در سراسر جهان چند برابر شد. میلیونها نفر برای شرکت در کلاسهای آنلاین، جلسات کاری از راه دور، یا ارتباط تصویری با خانواده و دوستان، به وبکم وابسته شدند. حتی بسیاری از کاربران برای اولین بار، طعم ارتباط تصویری واقعی از راه دور را با کمک وبکم تجربه کردند.
وبکم حالا دیگر فقط یک ابزار نیست؛ بلکه به چشم دنیای دیجیتال ما تبدیل شده. چشمی که میبیند، میفهمد و ارتباط برقرار میکند. از دستگاه قهوهساز دانشگاه کمبریج تا دوربینهای پیشرفته امروزی، این فناوری مسیر جالبی را طی کرده است؛ مسیری که هنوز هم ادامه دارد و با هر پیشرفت جدید، بخشی از زندگی روزمره ما را متحول میکند.